Platin Kumandalı Transistörlü Ateşleme Sistemi

Renault 9 Spring araçlarımızda elektronik ateşleme olmadığı söylenir.Ancak ateşleme sistemi klasik plantli sistemden daha farklıdır.
Küçük bir elektronik devre sistemin daha sağlıklı çaşışmasını sağlamaktadır.

Bu konu ile ilgili bir yazıyı sizlerle paylaşmak istiyorum.

PLATİN KUMANDALI TRANSİSTORLÜ ATEŞLEME SİSTEMİ

SİSTEMİN SAĞLADIĞI YARARLAR

Platin kumandalı transistor lü ateşleme sisteminin sağladığı yararlar;platin üzerinden geçirilen akım 0.1-0.5 amper gibi küçük değerlere düşürülerek platin ömrü uzatılır.Ayrıca,transistör üzerinden geçen primer devre akımı arttırılarak klasik ateşleme sistemine göre bobinde daha büyük enerji depolanabilir.

KULLANILDIĞI ARAÇLAR

Bu sistem,günümüzde yeni model hiçbir araçta kullanılmamaktadır.Genelde amatör elektronikçiler tarafından yapılarak klasik ateşleme sistemlerine sonradan ilave edilmektedir.1990 yılında Renault 9 Spring modeline fabrikasyon olarak takılmış,daha sonra terk edilmiştir.

SİSTEMİN PARÇALARI

Bu sistemin parçaları,klasik ateşleme sistemine ilaveten devrede,primer devre akımını kontrol eden ve içerisinde trasistörler bulunan bir elektronik ünite vardır.Platin de aldığı sinyal ile primer devre akımını kontrol eder.

SİSTEMİN PRENSİP ŞEMASI VE ÇALIŞMASI

Orijinal platin kumandalı transistor lü ateşleme sistemlerinde,bobin primer direnci azaltılarak bobin akımı artırılmıştır.Şekil 9.12’de görüldüğü gibi,primer devreye bir transistör yerleştirip,platinlerden yalnızca transistoru kontrol eden 0,5 amperlik beyz akımı geçirilirse,transistorün kolektör ve emiteri üzerinden bunun 10 katı kadar 5 amperlik primer devre akımı geçirilebilir.

Şekil 9.12. Platin kumandalı transistorlü ateşleme sisteminin prensip şeması

Beyz akımı 1 amperi geçmediğinden platinlerin yanması veya meme yapması da söz konusu değildir. Bu şekilde, devreye konan transistör yardımı ile, primer devre akımı Klasik sistemdeki 4 ampere karşılık elektronik ateşleme sistemlerinde 8 ampere kadar çıkarıla bilmektedir.

Motor yüksek devirde çalışırken klasik ateşleme sisteminde primer devre akımı 1 ampere kadar azalır, buna karşılık elektronik ateşleme sistemlerine bu akım şekil 9.18. de görüldüğü gibi yüksek devirlerde de yine 8 amper dolayındadır.

Sonuç olarak elektronik ateşleme sistemlerinde depolanan enerji daha fazla olduğundan bu sistem şekil: 9.19. da görüldüğü gibi daha yüksek bir gerilim verir ayrıca primer devre akımı yüksek devirlerde fazla azalmadığından sekonder devre gerilimi de yüksek devirlerde fazla azalmaz bunun sonucu olarak buji tırnak aralığı artabilir ve daha güçlü bir kıvılcımla daha iyi bir ateşlemede yanma sağlanabilir.

Klasik sistemde buji tırnak aralığı 0.5-0.8 mm olduğu halde, elektronik ateşleme sisteminde 1-1.5 mm ye kadar çıkarıla bilir.

PLATİN KUMANDALI TRANSİSTÖRLÜ ATEŞLEME SİSTEMİ ÖRNEĞİ

Klasik bataryalı ateşleme sistemlerinde platinden geçen akım şiddetini azaltmak ve platin ömrünü uzatmak için iki transistor den oluşan bir basit elektronik devre klasik sistemine ilave edilmiştir. ( Şekil: 9.13 ) Devrede bulunan T2 transistörü NPN tipindedir ve bobin primer devre akımını kontrol eder. T1 transistörü ise PNP tipindedir ve T2’’nin beyz akımını kontrol etmektedir.

Kontak anahtarı açılırken platin kontaklarının kapanmasıyla, T1 transistörü nün beyzine negatif gerilim uygulanarak iletime geçilir. T1 transistor ünün emiter-kollektör hattından gelen pozitif gerilim L3 direnci üzerinde geçerek T2’nin beyzine etki eder. T2 transistörünün iletime geçmesi ile bobin primer sargılarından akım geçmeye başlar. Ateşleme noktasında platin kontaklarının açılmaya başlamasıyla T1 beyzine uygulanan negatif gerilim ortadan kalkacaktır. T1 yalıtıma geçmesiyle yalıtıma geçerek primer devre akımını aniden keser. Bu anda endüksiyon bobini sekonder sargılarından oluşan gerilim distribütörü tezi tertibatı yoluyla uygun bujilere gönderilecektir.

Platinden geçen akım ’luk R1 direnci üzerinden geçmek zorundadır. R1

Direncinden geçen akım =12 / 180 =0.06 amper olacağından ömrü uzun olur.

Şekilde görülen dengeleme direnci, marş motoru selonoidi tarafından, marş anında kısa devre edilmektedir. T2 transistörün uçlarına bağlanmış olan C kondansatörü klasik ateşleme sistemindeki kondansatör görevini yapar. Ateşleme sırasında bobinle birlikte salınımlar oluşturarak kıvılcımın çakma süresini uzatır.

Devrede bulunan zener diyot, primer devrede oluşan gerilimin aşırı derecede artmasını engelleyerek D2 transistörünü korur.

 

Şekil 9.13. Platin kumandalı transistor lü ateşleme sistemi

SİSTEMİN KONTROLLERİ

Primer Devre Akımının Ölçülmesi

Primer devre akımını ölçmek için devreye bir amper metre bağlanması gerekir primer devre şekil 9.14’de görüldüğü gibi herhangi bir yerinden açılarak devreye A1 amper metresi bağlanır. Platin kontakları kapandığı zaman transistör iletime geçer primer devre sargılarından geçen akım devresinin A1 amper metresi ve transistör üzerinden geçerek tamamlar. A1 ampermetre primer devre akımını gösterir.

Platin Üzerinden Geçen Akımın Ölçülmesi

Platin bağlantı uçlarından birisi sökülerek 9.12’de görüldüğü gibi A2 amper metresi devreye seri olarak bağlanır platin kontakları kapandığı zaman kontaklardan geçen akım A2 amper metresinden okunur.

 

Şekil: 9.14. Platin kumandalı transistorlü ateşleme sistemi platin ve primer devre akımının ölçülmesi.

Sekonder Gerilimin Ölçülmesi

Bobin sekonder devre gerilimini ölçmek için, özel osiloskoplu motor test kitabı kullanmak gerekir bu cihaz bobin sekonder devre kablolarından sinyal alarak çalışır sekonder devre gerilim, değişimini zamana bağlı olarak grafik şeklinde gösteriri elde edilen eğri incelenerek ateşleme sistemi arızaları belirlenir.

SİSTEMİN YETERSİZLİKLERİ

Platin kumandalı transistor lü ateşleme sistemlerinde platin meme yapması önlendiği halde zamanla platin fiberi aşınarak platin aralığı ve avans ayarı bozulur. Zaman zaman platin ayarını yapmak gerekir

Platin kumandalı sistemler yüksek hızlarda platin sıçraması sonucu motorun teklemesine yol açabilirler bu nedenle yüksek devirli motorlar için platin kumandalı transistor lü ateşleme sistemleri elverişli değildir.

Kaynak: http://www.obitet.gazi.edu.tr/obitet/atesleme_sistemi/elektronik_atesleme.htm